Wenecja 

Historia Wenecji (Italia)

 
Historia miasta sięga wczesnego średniowiecza (V w.), gdy iliryjski szczep Wenetów schronił się tu przed najazdami Hunów, a w VI w. Longobardów na bagniste, osłonięte wodami Adriatyku wyspy: Torcello, Burano, Murano, Rivo Alto i Malamocco.
Pierwsi władcy spośród patrycjatu, rezydowali na odległej o 10 km na południe wyspie Malamocco. Dziesiąty z kolei doża połączył wysepki Rivo Alto w jeden kompleks miejski i podporządkowując sobie okoliczne gminy, stworzył rosnący coraz bardziej w siłę - organizm państwowy, podległy z początku tytularnie cesarzom bizantyńskim.
Sprowadzone do miasta w VIII w. szczątki św. Marka Ewangelisty, przechowywane w bazylice wybudowanej na wzór kościoła św. Apostołów w Bizancjum, patronowały odtąd przez wieki potężnej rzeczypospolitej (Serenissima) rozrastającej się od dalmatyńskich wybrzeży i posiadłości na Bliskim Wschodzie po Bergamo na zachodzie i Rawennę na południu.
Zwycięstwo nad konkurencyjną Genua (Chioggia, 1381), zapewniło Wenecji panowanie nad morzami i spowodowało niesłychany rozkwit swoistej architektury, malarstwa i rzemiosła. Odkrycie w końcu średniowiecza nowych dróg handlu morskiego osłabiło stopniowo republikę kupców i żeglarzy.
Upadek Napoleona i wynikła z układów politycznych sytuacja oddała ją w ręce Austrii.
W 1866 r. jako jedna z ostatnich prowincji wcielona została w skład królestwa Włoch.

Zwiedzanie Wenecji (Italia)

 
Główny kanał Wenecji - Canal Granda, w kształcie odwróconej litery S, długości 3800 m, dzieli miasto na dwie części i skupia na swych brzegach około dwieście pałaców i kościołów w różnych stylach.
Po lewej stronie wznoszą się kościoły Degli Scalzi (XVII w.) i S. Geremia (XVIII w.), naprzeciw którego po prawej widnieje orientalny portyk Fondaco dei Turchi (XIII w.), od 1621 r. był zajazdem wschodnich kupców. Przy przystanku "S. Marcuola" obejrzymy Palazzo Vendramin-Calergi (1509, arch. Caducci i Lom-bardo), a przy "S. Stae" - barokowy pałac z lat 1679-1710 - Ca Pesaro. Następny z lewej to gotycki Ca d'Oro (1421-40, arch. del Buon) mieszczący galerię sztuki - fasada jego była niegdyś złocona, stąd nazwa Złoty Dom. Na skręcie, tuż przed masywnym mostem Rialto (1588-92), po lewej stronie wznosi się dawny dom handlowy, niemiecki zajazd, zwany Fondaco dei Tedeschi, w którym zatrzymywali się również polscy podróżnicy (obecnie poczta główna).
Za przystankiem "S. Silvestro" - po lewej stronie widnieje pałac Grimani (1560, proj. arch. Sanmicheli), zaś za "S. Toma" po prawej - gotycki Ca Fóscari. Przy przystanku "Ca Rezzonico" wznosi się późnobarokowy pałac o tejże nazwie (1680, proj. arch. Longhena) zawierający galerię "Mostra del sette-cento Veneziano" (wiernie zachowane wnętrza i wspaniałe w kolorycie typowe weneckie dzieła Guardiego i Tiepola z XVIII w.).
Na prawo od drewnianego mostu obejrzymy budynek Accademia di Belle Arti, zawierający największą kolekcję malarstwa weneckiego (28 sal z obrazami Giorgiona, Carpaccia, Tycjana, Veronesa, Tiepola i innych). Stąd widać już kopułę i barokowe ślimacznice kościoła Santa Maria delia Salute (1631-87, proj. arch. Longheny), wystawionego w podzięce za wygaśnięcie zarazy. Za kościołem budynek Dogana del Marę (morska komora celna) z 1682 r., z figurą fortuny na złoconej kuli. Od przystanku "S. Marco", ulica Calle Vallareso prowadzi prosto (nie na prawo wzdłuż wybrzeża) do arkad Ala Napoleonica (1810), gdzie na piętrze znajduje się druga wielka kolekcja malarstwa weneckiego - Museo Correr.
Widać stąd najpiękniejszy salon świata II piu bel salon' del mondo - plac Św. Marka (Piazza San Marco). Plac ten ograniczony jest od wschodu bizantyńsko-romańską dwupoziomową fasadą bazyliki, od północy ciągiem Procurazie Vecchie (1480-1517) - budynkami mieszczącymi mieszkania i urzędy miejskie, przylegającymi do Wieży Zegarowej (Torre d'Orologio, 1497), zwieńczonej dzwonem i dwoma brązowymi figurami Murzynów (Mori) ude-rzających co godzinę w dzwon, od południa - ciągiem Procurazie Nuove (1584, proj. arch. Scamozzi), od zachodu - wzmiankowaną Ala Napoleonica zwaną też Fabbrica Nuova.
Portyki pod ciągami Procurazii, z witrynami wytwornych sklepów i stolikami kawiarni Florian i Ouadri, wychodzącymi daleko na plac, dowodzą trafności weneckiego określenia.
Budowa bazyliki Św. Marka (Basilica di S. Marco) rozpoczęta w 829 r. trwała ponad dwieście lat; w XI w. kościół przybrał dzisiejszy wygląd romańsko-bizantyńskiej świątyni, na planie greckiego krzyża.
W XIII w. nad galerią górnego poziomu w centralnej arkadzie ustawiono zdobyte w Konstantynopolu cztery złocone antyczne rumaki (obecnie kopie).
W XV w. dodano fasadzie ornamenty gotyckie, tworząc z niej jedyne w swoim rodzaju dzieło. Na sklepieniach przedsionka bizantynizujące mozaiki z XIII w. przedstawiają sceny ze Starego Testamentu. Po nierównej, zniszczonej jesiennymi i wiosennymi przypływami posadzce można dojść, obserwując grę świateł na mozaikach kopuł i arkad, do ołtarza skrytego za przegrodą w rodzaju ikonostasu, zwieńczonego figurami Chrystusa, Marii i dwunastu apostołów (XIV w.); za ołtarzem zaś znajduje się słynny Pala d'Oro, błyszczące złotem, kamieniami i emalią arcydzieło bizantyńskiego złotnictwa (1105). Skarbiec (wejście z prawej nawy przy transepcie) posiada bogaty zbiór złot-nictwa i rzemiosła artystycznego, przeważnie bizantyńskiego i gotyckiego.
Wysoka dzwonnica S. Marco, której budowę rozpoczęto w 900 r. runęła w 1902 r., grzebiąc pod gruzami renesansową logettę Sansovina (1540); została jednak wraz z nią starannie odbudowana. Procurazie Nuove kończy gmach Libreria Yecchia ze zbiorami biblioteki S. Marco, której front tworzy zachodnią ścianę mniejszego placu tzw. P i a z z e 11 y, ograniczonej od południa promenadą Wybrzeża Słowian (Riva degli Schiavoni), od wscho-du zaś gotyckimi arkadami Pałacu Dożów (Palazzo Ducale).
Na Piazzetcie, na dwóch kolumnach z syryjskiego granitu, sprowadzonych z Konstantynopola w XIII w., wznoszą się rzeźby: św. Teodora (dawnego patrona miasta) i uskrzydlonego lwa, symbolu św. Marka - nowego patrona. Między kolumnami wykonywano wyroki śmierci; tu spadły głowy doży Marina Falieri i kondotiera Carmagnoli. Przylegający do bazyliki gotycki portal - Porta delia Carła - z późniejszą płaskorzeźbą przedstawiającą dożę Foscariego klęczącego przed lwem św. Marka, jest głównym wejściem do Pałacu Dożów.
Naprzeciw wejścia, z renesansowego podwórca prowadzą na piętro białe Schody Olbrzymów (Scala dei Gigan-ti), strzeżone przez wielkie posągi Marsa i Neptuna (1554, proj. arch. Sansovino). Na ostatnim stopniu nowo wybranego dożę wieńczono złotą frygijską czapką; na ścianie na wprost schodów widnieje marmurowa tablica upamiętniająca wizytę Henryka Wa-lezego. Następne schody (Scala d'Oro) prowadzą do sal pałacu, m.in. Sala del Collegio. Sala del Senato, Sala delia Bussola, Sala del Maggior Consiglio, ta ostatnia ma złocony strop malowany przez Veronesa, Tintoretta i Palmę Młodszego; jej górny fryz zdobi 76 portretów dożów weneckich; jeden z nich, naprzeciw wejścia, jest zasłonięty czarną tablicą z napisem Hic est locus Marini Falieri decapitatipro criminibus (to jest miejsce M.F., ściętego za popełnione zbrodnie).
Rząd wspaniałych sal kończy wejście do więzień. Część z nich zwana pozzi (studnie) znajduje się poniżej poziomu wody, część zaś, pod ołowianym dachem pałacu (piombi). Droga skazańców prowadziła przez Most Westchnień (Ponte dei Sospi-ri) z ażurowym okienkiem wychodzącym na wyspę S. Giorgio Maggiore.
Spacer wzdłuż Riva degli Schiavoni przez Ponte delia Paglia i Ponte del Vin zaprowadzi w stronę kanału Rio delia Pięta, za którym, pierwsza uliczka w lewo wiedzie do kościoła S. Giovanni in Bragora z obrazami Cima da Conegliano, a dalej na północ do kościoła S. Giorgio degli Schiavoni ze znakomitym malarstwem Carpaccia. Około 650 m w linii prostej od bazyliki Św. Marka na płn. wsch. (żółte oznakowanie na ulicach) wznosi się gotycki kościół S. Giovanni e Paolo, z nagrobkami dożów i patrycjuszy.
Stojący na placu pomnik konny kondotiera wojsk weneckich, Bartolomea Colleoniego, jest ostatnim dziełem Andrei del Verrocchio, florenckiego nauczyciela Leonarda da Vinci (kopia na dziedzińcu ASP w Warszawie). Do kościoła dotyka renesansowa fasada szpitala Scuola di S. Marco z oryginalnymi prespektywicznymi płaskorzeźbami Tulio Lombardiego.
Z placu - uliczka calle Gallina, przez mostek na Rio delia Panada prowadzi do klejnotu weneckiego renesansu - kościółka S. Maria dei Miracoli (1481-89, arch. Pietro Lombardo) o bogatej barwnej fasadzie i oryginalnym dwupoziomowym wnętrzu.
Z przystani San Toma na płn. zach. lub z mostu Scalzi (przy dworcu) na płd. wsch. można dojść do gotyckiego kościoła franciszkańskiego - S. Maria Gloriosa dei Frari, który jak S. Giovanni e Paolo, posiada wiele monumentalnych nagrobków dożów i wodzów weneckich, a w ołtarzu wielki obraz Tycjana Assunta o soczystym, czerwono-żółtym kolorycie.
Zewnętrzne przejście wzdłuż lewej nawy kościoła zaprowadzi nas przed renesansową fasadę Scuola di S. Rocco, dawnej siedziby bractwa św. Rocha (1524), mieszczącej obecnie galerię sztuki z obrazami Tintoretta i Tycjana.
Od kościoła dei Frari 100 m na płn. nieco krętą drogą można dojść do Campiello S. Zuane, na którym stoi zespół gotyckich budowli Scuola Grandę di S. Giovanni Evangelista, będących siedzibą kawalerów maltańskich.
źródło: "Włochy - Mały przewodnik turystyczny" autor: Roman Szałas