Newski Prospekt


Newski Prospekt (ros. Невский проспект) to jedna z trzech głównych, starych arterii Sankt Petersburga. Podobnie jak ulica Grochowaja i Prospekt Wozniesienski, Newski rozpoczyna się tuż przy Pałacu Admiralicji, którego złota iglica widoczna jest na wewnętrznym odcinku prospektu, aż do rzeki Fontanki. Długi na 4,5 km Newski stanowi ścisłe centrum miasta. Prospekt jest otoczony XVIII- i XIX-wiecznymi kamienicami. Tylko nieliczne budowle (przedwojenny gmach szkoły, stacja metra i obelisk przy pl. Wosstanija) pochodzą z czasów radzieckich.

Prospekt był wytyczony i zaplanowany przez francuskiego architekta Alexandre`a Jeana Baptista Le Blonda na zlecenie cara Piotra Wielkiego. Początkowo pełnił rolę drogi na Nowogród, później stał się sercem stolicy nad Newą. Przez wiele lat prospekt kończył się na rzece Fontance, dlatego też kamienice położone za tą rzeką są mniej bogate niż budynki położone bliżej złotej iglicy Admiralicji. Na Newskim wielu dostojników budowało swoje rezydencje. Pierwszy pałac wzniósł w 1712 r. feldmarszałek Borys Szeremietiew, niedaleko prospektu, nad rzeką Fontanką. Nieopodal prospektu wybudowano też wiele świątyń i to nie tylko prawosławnych. Za najsłynniejsze uznaje się sobory na Krwi oraz Kazański podobny nieco do bazyliki świętego Piotra w Rzymie. Obok tych prawosławnych zlokalizowano też kościoły innych wyznań: szwedzki, holenderski(między Fontanką a Kanałem Gribojedowa) i ormiański. Francuski pisarz Alexandre Dumas nazwał Newski ulicą religijnej tolerancji.

Prospekt został nazwany imieniem Aleksandra Newskiego - XIII-wiecznego, rosyjskiego bohatera narodowego, księcia Nowogrodu, który w 1240 r. nad Newą odparł wojska szwedzkie. Dwa lata później wyzwolił Psków, a w 1547 r. został kanonizowany. W 1724 roku jego relikwię przewieziono do Ławry Aleksandra Newskiego na Newskim Prospekcie. Historia walczącego ze Szwedami w obronie Rusi Aleksandra Newskiego była szczególnie bliska Piotrowi Wielkiemu w dobie Wojny Północnej.

Petersburżanie są bardzo przywiązani do Newskiego Prospektu, o czym świadczy fakt, że propagowana po rewolucji przez komunistów nazwa aleja 25 października nigdy się nie przyjęła. Zaniedbywany w czasach radzieckich prospekt został poddany renowacji przed obchodami trzechsetlecia miasta w 2003 roku.

Newski Prospekt to także główna ulica handlowa miasta, spełnia funkcję reprezentacyjną. W dni świąteczne odbywają się tu pochody itp. Co nocy, i to nie tylko w czasie sezonu, tętni życiem: w restauracjach i klubach bawi się mnóstwo ludzi. A właściciele prześcigają się w coraz to nowych pomysłach, np. w jednym z klubów w centrum miasta co noc urządza się Sylwester i świętuje nadejście nowego roku. Bardzo popularny, także wśród Petersburżan jest dom towarowy Gostinnyj Dwor - jeden z pierwszych krytych pasaży na świecie. Na przepływających przez Newski Kanale Gribojedowa, Mojce i Fontance postawiono trzy mosty: Bankowski, Ludowy i Aniczkowski. Najbardziej popularny wśród turystów jest ten ostatni. Ozdobiony jest czterema brązowymi kompozycjami rzeźb pt. „Ujarzmienie konia przez człowieka”.

Spacer po Newskim warto podzielić na dwie części, co ułatwia przebiegająca wzdłuż prospektu linia zielona petersburskiego metra, krzyżująca się na tym odcinku z pozostałymi trasami kolejki. Jeżeli jesteśmy na krócej w Petersburgu, zwiedzanie prospektu można ograniczyć do spaceru po wewnętrznej części Newskiego(od placu Pałacowego do Fontanki - 1,5 km, bądź do pl. Wosstanija - 2,5 km). Szczególną uwagę warto zwrócić na(budynki w kolejności od Admiralicji, litera oznacza stronę, po której znajduje się dany obiekt):

Newski Prospekt 14: mur budynku szkoły (l) z napisem wykonanym podczas Blokady Leningradu
w czasie II wojny światowej: Obywatele! Przy obstrzale artyleryjskim ta strona ulicy jest najniebezpieczniejsza.
Newski Prospekt 17: zaprojektowany przez Rastrellego barokowy Pałac Stroganowów (p).
Newski Prospekt 28: 5-piętrowy budynek Domu Książki (l) o charatkerystycznej, szklanej wieży.
Newski Prospekt 25: Sobór Kazański (p) naprzeciw Domu Książki, przy Kanale Gribojedowa. Świątynia zainspirowana bazyliką św. Piotra w Rzymie otacza kolumnadą Plac Kazański. Nad nawą główną soboru znajduje się wielka, pozłacana kopuła. W czasach radzieckich w soborze znajdowało się Muzeum Ateizmu i Religii. Dziś ponownie pełniący funkcje sakralne sobór Kazański jest zaliczany do najpiękniejszych świątyń miasta.
Most Bankowski na Kanale Gribojedowa, z którego rozciąga się widok na cerkiew
na Krwi.
Newski Prospekt 33/1: Gmach Dumy (p) z czasów carskich, obecnie siedziba rady miasta.
Newski Prospekt 56/8: Delikatesy Jelisiejewów (l), niezwykle luksusowy sklep spożywczy założony na początku zeszłego stulecia. Ozdobiony witrażami, kunsztownymi ozdobami i rzeźbami sklep przyciąga wielu turystów. W latach 80. XX wieku sprzedawano tu towary deficytowe (przeznaczone dla węższego grona ludzi często związanych z władzą).
Ogród Katarzyny II (p) wraz z pomnikiem carycy i poniżej posągami 9 zasłużonych dostojników, m.in.: Orłowa, Potiomkina, Suworowa i Dierżawina.
Most Aniczkowski z czterema kompozycjami rzeźbiarskimi Ujarzmienie konia przez człowieka.
Newski Prospekt 39: barokowy Pałac Aniczkowa (p), drugi najstarszy pałac miasta. Obecnie mieści się tu Pałac Twórczości Młodych.
Newski Prospekt 41/42: Pałac Biełosielskich-Biełozierskich (p), z charakterystyczną ciemnoróżową fasadą pokrytą rzeźbami. Ma tu siedzibę centrum Informacji turystycznej oraz Muzeum Figur Wojskowych. Na wystawie znalazło się ponad 100 figur z historii Rosji i Petersburga.
Newski Prospekt 179/2 (plac Aleksandra Newskiego): Ławra Aleksandra Newskiego (p) to jeden z największych cmentarzy w Rosji. Tu znajdują się groby najznakomitszych artystów, pisarzy, naukowców, członków rodziny carskiej, wojskowych i innych dostojników. Zbudowana w 1713 roku Ławra upamiętnia stoczoną nad Newą przez Aleksandra Newskiego bitwę ze Szwedami.