Informacja ogólna o Sankt Petersburgu w Rosji

Sankt Petersburg 
(ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg), Petersburg (dawniej także Peterburg ros. Петербург, Piotrogród ros. Петроград, Leningrad ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad czterdzieści wysp. W latach 1712-1918 historyczna stolica imperium rosyjskiego. Powstały wokół niego zespół miejski o powierzchni 1439 km2 zamieszkuje prawie 6 mln mieszkańców. Sankt Petersburg jest miastem wydzielonym Federacji Rosyjskiej i stanowi jej odrębny podmiot. Jest stolicą Północno-zachodniego okręgu federalnego i obwodu leningradzkiego, chociaż sam do niego nie należy.

W ciągu wieków zmianie ulegała nazwa miasta. Pierwotnie na cześć św. Piotra nazywało się SanktPiterburh, 
co było wzorowane na niderlandzkiej wymowie Sint Petersburg - Piotr I przez pewien czas przebywał w młodości w Holandii. Później ustabilizowała się nazwa w obecnym odniemieckim brzmieniu. Po wybuchu pierwszej wojny światowej w roku 1914 niemiecko brzmiącą nazwę zamieniono na Piotrogród. W dziesięć lat później Piotrogród stał się Leningradem - w ten sposób uczczono pamięć Włodzimierza Lenina, zmarłego przywódcy Rosji Radzieckiej. Po upadku ZSRR, w 1991 w wyniku referendum przeprowadzonego wśród mieszkańców, miastu przywrócono dawną nazwę. Pitier to z kolei nieoficjalna, pieszczotliwa, potoczna nazwa miasta, która funkcjonowała już w XIX wieku, było używane również w czasach radzieckich, jak też obecnie. Stosuje się też określenie północna stolica.

Gospodarka

Sankt Petersburg to drugie co do wielkości miasto w Rosji. Podług danych na styczeń 2007 roku miasto Petersburg dliczy 4,577 mln mieszkańców, natomiast w aglomeracji miejskiej żyje wg różnych taksacji od 5,1 do 6,3 mln ludzi. Gęstość zaludnienia w mieście to 2411 os./km². Merem miasta jest Walentyna Matwijenko. Zarząd miasta urzęduje w Instytucie Smolnym. Powierzchnia zespołu miejskiego to około 1431 km². Miasto jest położone w delcie Newy, nad Zatoką Fińską będącą częścią Morza Bałtyckiego. Petersburg jest położony średnio 3 m n. p. m., co determinuje częste podmycia budynków przez Newę i wody morskie. W pobliżu Petersburga znajduje się też największe jezioro Europy - Ładoga. Współrzędne miasta to 59º 57’ N oraz 30º 19’ E. Z racji na dalekie północne położenie, występuje tu w lecie zjawisko białych nocy. Najdłuższy dzień trwa w tym czasie blisko 19 godzin, a Słońce tylko na krótko chowa się za horyzontem. Średnia temperatura w miesiącach zimowych wynosi -5,6 ºC, a letnich 15ºC.

 

Petersburg jest największym po Moskwie ośrodkiem gospodarczym, kulturalnym i naukowym Rosji, jednak pod względem odwiedzin turystów przewyższa stolicę, i tak np. w roku 2004 było ich 3,4 mln. Przez UNESCO został ogłoszony ósmym najbardziej atrakcyjnym turystycznie miastem świata, m.in. w związku z opiniami, że jest jednym z najwspanialszych zespołów urbanistycznych świata.

Kilkadziesiąt wysp, na których leży Sankt Petersburg, spiętych jest 396 mostami, z których 14 największych jest co noc otwieranych w celu umożliwienia statkom przedostania się do jeziora Ładoga.

Dzięki swojemu dogodnemu położeniu geograficznemu rozwinął się w nim przemysł stoczniowy (np. Stocznia Bałtycka), maszynowy (Zakłady Elektrosiła, Zakłady Kirowskie), elektrotechniczny i elektroniczny, hutnictwo żelaza i metali kolorowych, przemysł chemiczny, a zwłaszcza gumowy, włókienniczy, odzieżowy, skórzano-obuwniczy, poligraficzny, drzewny, papierniczy, materiałów budowlanych oraz spożywczy. Petersburg jest wielkim węzłem kolejowym i drogowym oraz jednym z największych portów morskich Rosji. Port rzeczny połączony jest drogami wodnymi z morzami: Białym, Azowskim, Kaspijskim i Czarnym. Znajduje się tu także międzynarodowy port lotniczy Pułkowo.

W mieście istnieje 41 szkół wyższych, w tym uniwersytet, ponad 170 instytucji naukowo-badawczych, ponad dwa tysiące bibliotek (w tym Biblioteka imienia Michaiła Jewgrafowicza Sałtykowa-Szczedrina), obserwatorium astronomiczne Pułkowo, Teatr Maryjski, który w latach 1920-1992 funkcjonował jako Teatr Opery i Baletu im. Sergieja Kirowa. Funkcjonuje cieszącą się światową sławą filharmonia założona w roku 1862.

Petersburg jest jednym z głównych centrów muzealnych świata, swoje zasoby udostępnia m.in. jedno z trzech największych muzeów świata – Ermitaż, ponadto Muzeum Rosyjskie oraz kilkaset mniejszych muzeów. W pobliżu miasta są liczne miejscowości turystyczno-wypoczynkowe, w których znajdują się kompleksy parkowo-pałacowe byłych carów Rosji, takie jak Puszkin (Carskie Sioło), Petrodworec (Peterhof), Pawłowsk, Zielenogorsk czy Gatczyna.

 

Ludność

Ludność Petersburga w 86% stanowią Rosjanie (3,95 mln mieszkańców). Pozostali to głównie Ukraińcy i Białorusini. Trochę jest też Finów, Tatarów, Wepsów oraz przybyszów z Kakukazu i Azji Centralnej. Do Petersburga imigrantów przyciąga nie tylko wysoki standard życia oraz możliwości zarobkowe, ale i możliwość zdobycia wykształcenia. 42% petersburżan posiada wykształacenie wyższe, a 30% świadectwo szkoły zawodowej. W Petersburgu znajduje się 53 publicznych i 40 prywatnych szkół wyższych, na których uczy się około 360 tysięcy studentów.

W mieście zarejestrowane są 268 konfesje i grupy religijne. Zdecydowana większość petersburżan jest jednak wyznania prawosławnego. W Petersburgu znajduje się również sześć kościołów katolickich. Liczba katolików oceniana jest na kilka tysięcy ludzi: wielu z nich jest pochodzenia polskiego. Szacuje się, że w Petersburgu może mieszkać od kilku do nawet 30 tysięcy Polaków. Obecnie istnieje kilka polskich zrzeszeń.

Ekonomika

Gospodarka Sankt Petersburga opiera się w głównej mierze na dochodach z usług (szczególnie turystycznych) i przemysłu. Petersburg to czwarty największy ośrodek administracyjny w Rosji pod względem PKB - po Moskwie, obwodzie tiumeńskim i obwodzie moskiewskim. Pod Petersburgiem są zlokalizowane bieguny wysokich technologii (tzw. parki naukowe). Zgodnie z uchwalonym w 2005 r. projektem w Obwodzie Leningradzkim tworzona jest strefa wysokich technologii. Petersburg generuje 3,6% PKB Rosji. Ostatnio obserwuje się wzrost inwestycji w rejonie Petersburga spowodowany przede wszystkim ulgami dla inwestorów, rosnącą atrakcyjnością rynku rosyjskiego oraz dogodnym położeniem miasta.

Miasto stanowi potężny ośrodek przemysłu ciężkiego (Zakład Kirowski, Elektrosiła, Leningradzki Zakład Metali - LMZ, Zakład Newski), a także stoczniowego (Stocznia Bałtycka), środków transportu (fabryki Toyota, Ford, Nissan, Skania-Piter), przemysłu precyzyjnego (np. optycznego - ŁOMO), spożywczego (szczególnie mięsnego, mleczarskiego, cukierniczego i przetwórstwa ryb), chemicznego i innych. W Petersburgu swoją siedzibę ma największy producent piwa w Rosji - kompania Baltika i założone w 1718 r. przedsiębiorstwo Poliustrowo - jeden z najstarszych producentów wód mineralnych w kraju.

Petersburg to największy bałtycki i drugi co do wielkości rosyjski (po Noworosyjsku) port morski Rosji, a także ważny port rzeczny. 80 km na zachód od Petersburga znajduje się elektrownia atomowa w Sosnowym Borze o mocy 4000 MW (o 4 bezpiecznych reaktorach grafitowych). Petersburg stanowi wielki węzeł kolejowy i drogowy. Nadal trwa budowa petersburskiej obwodnicy. Na uwagę zasługuje też 4-liniowe metro liczące ponad 100 km długości. Petersburg posiada też dwa lotniska: Pułkowo I (port wewnętrzny) i Pułkowo II (międzynarodowy).

Problemem Petersburga jest sytuacja ekologiczna - nadal około 15% ścieków komunalnych nie jest oczyszczanych. Około 30 km od Petersburga zlokalizowany jest poligon Krasnyj bor, w którym składowane jest około 1,5 mln ton toksycznych odpadów.

Położenie miasta

Sankt Petersburg jest drugim co do wielkości, po Moskwie, miastem Federacji Rosyjskiej. Żyje tu 4 599 600 ludzi (2005 r.), podczas gdy w całym zespole miejskim Petersburga blisko 5,5 mln ludzi. Petersburg jest stolicą jednego z siedmiu okręgów federalnych Rosji.

Petersburg zlokalizowany jest w północno-zachodniej części Federacji Rosyjskiej na Nizinie Nadnewskiej, między Jeziorem Ładoga a Zatoką Fińską nad rzeką Newą. Newa tworzy 42 wyspy i rozgałęzia się na wiele odnóg i kanałów (stąd określenie Wenecja Północy). Petersburg położony jest na płaskiej nizinie otoczonej od północy Wzniesieniami Łembołowskimi, natomiast od strony południowej przez Wzniesienia Izorskie. Na zachód od Petersburga znajduje się Wyspa Kotlin z Kronsztadem, a odpowiednio około 150 i 130 km od Petersburga rozciąga się granica fińska oraz estońska. Dalekie północne położenie Petersburga motywuje występowanie białych nocy.

  Dla orientacji w lokalizacji miasta podajemy odległości między Petersburgiem a innymi miastami. Wszystkie odległości określają dystans topograficzny (w linii prostej), bez uwzględnienia przebiegu szlaków komunikacyjnych.
Warszawa - Petersburg: 1023,4 km             Moskwa - Petersburg: 632,6 km
Kraków - Petersburg: 1270,9 km                 Wielki Nowogród - Petersburg: 163,7 km
Suwałki - Petersburg: 781,0 km                  Władywostok - Petersburg: 6536,4 km
(Kraków - Gdańsk: 481,6 km)                     Tallinn - Petersburg: 304,3 km

 

Kontynent: Europa
Kraina geograficzna: Nizina Nadnewska
Państwo: Federacja Rosyjska
Okręg Federacji Rosyjskiej: Północno-Zachodni
Podmiot administracyjny: miasto o statusie podmiotu w Obwodzie Leningradzkim
Współrzędne geograficzne: 59,93° N i 30,32° E

 Rzeka

Newa to długa na 74 km rzeka wypływająca z jez. Ładoga i uchodząca do Zatoki Fińskiej. Mimo nieznacznej długości Newa zasila M. Bałtyckie rocznie w 400-500 km³ wody, co stanowi aż 20% sumy wód dostarczanych do Bałtyku przez rzeki. Średnia głębokość Newy wynosi 8-11 m (rekordowo 23 m), a szerokość 340-650 m (do 1250 m w delcie). U ujścia Newy na 42 wyspach położony jest Petersburg. Przeprowadzona pod Newą linia metra schodzi do ponad 100 m głębokości, co czyni petersburskie metro najgłębszym na świecie. Nazwa „Newa” pochodzi albo od fińskiego nevo (morze) lub neva (błoto), bądź od szwedzkiego ny, co oznacza nową [rzekę]