Ankara Atatürk  Galeria FOTO

  ANKARA           -         (8-10 sierpień 2003)

 

Ankara, 1361-1930 Angora, stolica Turcji, w środkowej części kraju, przy połączeniu rzek Ankara i Çubuk. 2,8 mln, zespół miejski 3 mln mieszkańców (1995), drugie po Stambule pod względem liczby ludności miasto Turcji.

Historia: w starożytności Ankyra, stolica Frygii. Od III w. p.n.e. w państwie celtyckich Tektosagów, od I w. p.n.e. pod panowaniem Rzymu. Od 25 p.n.e. stolica rzymskiej prowincji Galacja. Od III w. siedziba biskupstwa, od ok. 650 - arcybiskupstwa, które 1053 zerwało z Kościołem rzymskokatolickim (schizma wschodnia). Od 1735 siedziba katolickiego biskupstwa unickiego. W czasach bizantyjskich wielokrotnie najeżdżana przez Persów i Arabów. W XII w. zdobyta przez Seldżuków, włączona do sułtanatu Ikonium (Konya). Od 1361 w imperium osmańskim. 1402 miejsce klęski sułtana Bajazyta I w bitwie z mongolskimi wojskami Timura. Po I wojnie światowej centrum ruchu republikańskiego. Od 1919 siedziba rządu K. Atatürka. 1923 proklamowana stolicą Republiki Tureckiej.

Jeden z najważniejszych ośrodków gospodarczych i usługowych kraju. Rozwinięty przemysł elektroniczny, elektrotechniczny, zbrojeniowy i włókienniczy, ponadto cementowy, meblarski, odzieżowy, poligraficzny, skórzany, spożywczy. Rzemiosło (m.in. dywany, wyroby metalowe). Banki, siedziby firm krajowych i zagranicznych, liczne instytucje administracji państwowej, urzędy centralne. Węzeł komunikacyjny. Międzynarodowy port lotniczy (w pobliskim Esenboga).

Ośrodek kulturalny i naukowy, 4 uniwersytety (najstarszy założony 1206), politechnika, instytuty naukowe, biblioteki (m.in. narodowa), muzea.

Zabytki: ruiny budowli rzymskich, m.in. świątynia bogini Romy i cesarza Augusta (25-20 p.n.e.), termy rzymskie (212-217) i kolumna cesarza Juliana Apostaty (IV w.), bizantyjskie mury obronne z cytadelą, kryty bazar (XV w.), liczne meczety - Arslanhane Camii (1290), Haci Bayram Cami (1429), budynki użyteczności publicznej (XIX w.) oraz Mauzoleum Atatürka (1944, 1953).

 


   Atatürk Kemal, do 1934 Mustafa Kemal Pasza (1881-1938), turecki generał i mąż stanu. Uczestnik rewolucji młodotureckiej 1908, wojny trypolitańskiej (1911-1912) oraz wojen bałkańskich (1912-1913). W czasie I wojny światowej bronił cieśniny Dardanele przed alianckim korpusem ekspedycyjnym. Po wojnie na czele ruchu nacjonalistycznego, sprzeciwiającego się przyjęciu przez pokonaną Turcję warunków pokoju z Sèvres (1920). 1920 zorganizował wybory do Zgromadzenia Narodowego, które następnie powierzyło mu misję utworzenia rządu tymczasowego. 1920-1922 dowodził wojskami tureckimi w zwycięskiej wojnie z Grecją, zakończonej traktatem zawartym w Lozannie (1923), który zrewidował niekorzystne dla Turcji postanowienia z Sèvres.

1922 doprowadził do obalenia sułtanatu i proklamowania republiki, zostając wybrany 1923 na jej pierwszego prezydenta. Dążył do modernizacji kraju i europeizacji stosunków społecznych: zniósł kalifat (1924) i wielożeństwo, oddzielił prawo państwowe od prawa islamskiego (1926), wprowadził kalendarz gregoriański (1925), alfabet łaciński (1928), dziesiętny system miar oraz równouprawnienie wyznań, a także kobiet, przyznając im prawa wyborcze. Sprawował rządy autorytarne eliminując wszelkie przejawy opozycji. 1927 stworzył Partię Ludowo-Republikańską, jedyną legalnie działającą partię w kraju. Uchodzi za architekta nowoczesnego państwa tureckiego. 1934, w uznaniu dla jego zasług, parlament nadał mu przydomek Atatürk (ojciec Turków).